Endüstri Devrimi sonrası kurulan ilk endüstri yapılarının birçoğu yeni teknolojilerin gelişmesi ile kullanılamaz hale gelmiştir. Büyük alanlarda ve kent çeperlerinde kurulan ilk dönem endüstri yapıları, kentlerin büyümesiyle merkez içinde kalarak zaman içinde çeşitli sorunlarla karşılaşmışlardır. Bu bağlamda çalışmanın konusunu, Türkiye’de endüstrileşme hareketinin ilk örneklerinden olan Turhal Şeker Fabrikası oluşturmaktadır. 1934 yılında sosyal tesisleri ile büyük bir yerleşke içerisinde kurulan Turhal Şeker Fabrikası günümüzde kent merkezinde kalmıştır. Kentin fiziksel gelişiminde olduğu gibi ekonomik, kültürel, sosyal hayatında da ana dinamik olan fabrika ve yerleşkesinin envanterinin çıkarılması, kent içindeki yerinin analiz edilmesi ve koruma önerilerinin ortaya konulması bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bu amaca yönelik literatür ve alan çalışmaları ile yerleşke envanterlenmiş, geçmişten günümüze yıkılan ya da eklenen yapılar belirlenmiş, mimari ve kullanım durumları tespit edilmiştir. Kentin fiziksel gelişimi, nüfus verileri ve hava fotoğrafları yardımı ile yıllara göre takip edilmiş ve fabrikanın kentin büyümesindeki rolü ortaya konulmuştur. Yapılan çalışmalar sonucunda fabrikanın yapıları arasındaki ilişkilerin koptuğu, yerleşkesinin bütünlüğünün bozulduğu ve kent içindeki önemini kaybettiği görülmüştür. Sosyo-ekonomik, kültürel ve fiziksel olarak Turhal’ın var olmasında büyük bir önemi olan Turhal Şeker Fabrikası’nın endüstri mirası olarak değerlendirilmesine, korunmasına ve kente yeniden kazandırılmasına yönelik altlık oluşturan bu çalışmanın gelecekte yapılacak koruma çalışmalarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
IŞILDAK et al. (Wed,) studied this question.