Dede Korkut Kitabında Okunamayan Bir Yer Adı Üzerine Görüşler

Dede Korkut kitabı Türk edebiyatının üzerinde en çok çalışma yapılan numunelerinden birini oluşturur. Kitabın “romanvarî” güçlü üslubu ile kaydedilmiş hikâyeleri, sadece edebi anlamda değil aynı zamanda tarihî olarak da büyük değeri haiz görünür. Eserde yer alan hikâyelerdeki tarihî kıssa ve olaylar belirli bir dönemi vasıflandırmaktan çok kadim dönemlere kadar inen ve süregelen türlü anlatımların bir nevi “halita”sı özelliği de taşır. Bu metinlerden tarihî bilgi çıkarma çabası yine son derece anlamlı ve değerli görünmektedir. Dede Korkut’un metinlerinde zikredilen coğrafyayı tanımlamak ise bu tarihî bilgilerin mahiyeti açısından son derece önem kazanır. Orada geçen yer adlarının teşhisi söz konusu coğrafyanın hem tespiti hem de olayların vuku bulduğu zaman dilimini ortaya çıkarmak açısından ihmal edilmemesi gereken bir öneme sahiptir. Zira hikâyelerin dayandığı tarihî zeminde Akkoyunlu ve daha doğrusu Azerbaycan sahası öne çıkar görünür. Bu aynı zamanda Trabzon merkezli bir hedefi belirler. Trabzon’daki Komnenoslara karşı “zamansız bir tarih diliminde” yapılan seferler yahut akınlarla süslenen metinde, bu hadisatın gerçek kronolojisini yakalamaya yönelik ipuçları, zikredilen yer, mevki, kale, şehir adlarıyla doğrudan bağlantılıdır. Bu vadide yapılan çalışmalarda çözülemeyen ve nerede olduğu konusunda muhtelif görüşler ileri sürülen adlar arasında “Düzmürt” diye okunan bir mevki dikkati çeker. Bu araştırmada elde bulunan Dede Korkut metinlerinden hareketle ve tarihi olaylar zemininde bu yer adının Trabzon ile ilişkili olabileceği iddia edilmektedir.