Yeryüzündeki canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için birtakım ihtiyaçlarını karşılamaları gerekmektedir. Bu ihtiyaçların giderilmesi amacıyla çeşitli yapım gereç ve tekniklerinin uygulanması sonucunda oluşturulan yerüstü, yeraltı ve su tesislerinin tümüne "yapı" adı verilmektedir. Planlanan yapıların usulüne uygun olarak inşa edilebilmesi için laboratuvar ortamında ön aşamalardan geçmesi ve kullanılacak uygun malzemelerin belirlenerek test edilmesi gerekmektedir. Bu testlerin laboratuvar ortamında gerçekleştirilmesi, uygun yapı malzemesinin seçilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Ancak, laboratuvar ortamında yapılan bu testlerin uygulanması sırasında çeşitli risk ve tehlikeler ortaya çıkabilmektedir. Bu çalışmada öncelikle inşaat laboratuvarlarına ilişkin genel bir çerçeve sunulmuş, ardından birçok yapı deneyinin gerçekleştirildiği yapı malzemesi laboratuvarlarında karşılaşılabilecek olası tehlikeler ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Bu çalışma bir üniversite bünyesindeki inşaat laboratuvarlarında gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma kapsamında riskler, L Tipi (5×5) Matris, Fine-Kinney ve FMEA yöntemleriyle analiz edilmiştir ve bu yöntemlerin sonuçları birbiriyle karşılaştırılmıştır. Yöntemler uygulandıktan sonra, risklerin skorları alınan önlemlerle tekrar hesaplanmıştır. Her üç yöntem için, tüm risklerin başlangıç değerlerinin toplamı ile önlem alındıktan sonra elde edilen değerlerin toplamı karşılaştırılarak risklerin kontrolü yapılmıştır. Elde edilen bulgular, özellikle fiziksel ve kimyasal risklerin ön plana çıktığını göstermektedir. Bu süreci takiben, laboratuvarlarda alınması gereken koruyucu önlemler, mühendislik iyileştirmeleri ve eğitim programlarına ilişkin öneriler geliştirilmiştir. Sonuç olarak, yapı malzemesi laboratuvarlarının taşıdığı risk seviyeleri belirlenmiş, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) açısından uygulanması gereken tedbirler değerlendirilmiş ve sektörde daha güvenli laboratuvar uygulamalarına katkı sağlayacak bütüncül bir yaklaşım sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Yapı Malzemesi Laboratuvarı, Güvenlik, Risk, Yapı, Analiz, İSG Jel Kodları: I18, J28, O14
KORUCUK et al. (2025) studied this question.