The development of recursive structures: the role of working memory

Η παρούσα διατριβή διερεύνησε την κατάκτηση της επαναδρομής σε παιδιά που έχουν την ελληνική ως πρώτη γλώσσα (Γ1). Αν και είναι θεμελιώδης ιδιότητα της ανθρώπινης γλώσσας, η επαναδρομή αποτελεί μάλλον πρόκληση στην κατάκτηση της πρώτης γλώσσας όπως δείχνουν προηγούμενες έρευνες με παιδιά που έχουν τα αγγλικά, τα γερμανικά και τα ιαπωνικά ως Γ1 (Roeper, 2011) όπως επίσης και τα γαλλικά (Roberge, Pérez-Leroux Roeper & Snyder, 2005). Οι ερευνητικές ερωτήσεις εδώ αφορούν την ανάπτυξη της επαναδρομής και τις μεταβλητές που ίσως την επηρεάζουν, στην ελληνική ως πρώτη γλώσσα. Επικεντρωθήκαμε στην επαναδρομή σε επίθετα, αναφορικές προτάσεις (στις οποίες η αναφορική αντωνυμία είναι είτε σε θέση υποκειμένου είτε σε θέση αντικειμένου) και στην τροποποίηση ονοματικών συνόλων με προθετικά σύνολα και με γενική κτητική. Επίσης, εξετάσαμε κατά πόσο η επαναδρομή είναι μια αναξάρτητη γλωσσική διαδικασία ή αν επηρεάζεται από μηχανισμούς επιτελικού ελέγχου, όπως η ενημέρωση καθώς και το γνωστικό σύστημα της εργαζόμενης μνήμης. Γι’ αυτό τον λόγο, χορηγήσαμε μια σειρά από δοκιμασίες σε τρεις ομάδες παιδιών (4, 6 και 8 χρονών) με τα ελληνικά ως Γ1. Οι δοκιμασίες αφορούσαν (α) το εκφραστικό λεξιλόγιο, ως μέτρο γενικής γλωσσικής ανάπτυξης στα ελληνικά (Vogindroukas, Protopapas & Sideridis, 2009), (β) “Αντίστροφη ανάκληση ψηφίων” που αξιολογεί την λεκτική εργαζόμενη μνήμη και (γ) το τεστ “N-πίσω” που εξετάζει τη γνωστική ενημέρωση. Όσον αφορά την επαναδρομή, χρησιμοποιήθηκαν έργα με επιλογή εικόνων για να ερευνηθεί η κατανόηση και ένα έργο εκμαίευσης με εικόνες ως βάση για να ερευνηθεί η παραγωγή. Αναμέναμε ότι η ανάπτυξη της επαναδρομής στα Ελληνικά θα ακολουθούσε τα ίδια βήματα με άλλες γλώσσες που έχουν ήδη μελετηθεί καθώς η επαναδρομή θεωρείται θεμελιώδης ιδιότητα της ανθρώπινης γλώσσας. Τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν αυτή την πρόβλεψη με εξαίρεση την επαναδρομή στις αναφορικές προτάσεις που παρουσίασε κάποια προβλήματα. Η ηλικία, η εργαζόμενη μνήμη και η γλωσσική ανάπτυξη φαίνεται να ασκούν επίδραση στην ανάπτυξη της επαναδρομής, αλλά δεν μπορεί να υπάρχει ασφαλές συμπέρασμα καθώς η κατάκτηση της επαναδρομής δεν έχει ολοκληρωθεί μέχρι την ηλικία που είχε η μεγαλύτερη ηλικιακή ομάδα.