Türkiye de Pediatrik Primer Başağrılarıyla İlişkili Psikososyal Faktörler Üzerine Yapılan Tezlerin Bibliyometrik Analizi

Amaç: Bu çalışmanın amacı, primer başağrısı tanılı çocuk ve ergenlerde başağrılarını psikososyal değişkenler bağlamında ele alan tezlerin bibliyometrik analiz yöntemiyle incelenmesidir. Gereç ve Yöntem: Retrospektif tanımlayıcı tipteki bu araştırmada, “başağrısı”, “başağrıları”, “migren”, “çocuk”, “ergen” ve “adolesan” anahtar kelimeleri kullanılarak Aralık 2024 tarihine kadar Yükseköğretim Kurulu Tez Merkezi veri tabanına yüklenen çalışmalar, dahil etme kriterlerine uygunlukları açısından detaylı olarak incelenmiştir. İnceleme sonrasında gerekli şartları sağlayan toplam 32 tez, çeşitli bibliyometrik parametreler kapsamında değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde frekans ve yüzde dağılımlarının yanı sıra değişkenler arası ilişkileri belirlemek amacıyla Ki-kare ve Fisher’s Exact testleri uygulanmış, ağ temelli görselleştirmeler için VOSviewer yazılımı ile Kamada–Kawai yerleşim algoritmasından yararlanılmıştır . Bulgular: Analiz sonuçları, Türkiye’de konuyla ilgili tez sayısının düzenli olmamakla birlikte son yirmi yıl içinde belirgin ve istatistiksel olarak anlamlı bir artış gösterdiğini ortaya koymuştur (p<0,01). Tezlerin büyük çoğunluğunu tıpta uzmanlık tezleri oluşturmakta olup, bu alanda en fazla çalışmanın Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları anabilim dalında ve Mersin Üniversitesi bünyesinde yürütüldüğü belirlenmiştir. Danışman unvanı ile örneklem tanı gruplarının ve veri toplama stratejilerinin çeşitliliği arasında; ayrıca yaşa uygun ölçme aracı kullanımı ile anabilim dalı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler saptanmıştır (p<0,05). Çocuk ve ergenlerde başağrılarının psikolojik semptomlar, yaşam kalitesi ve psikiyatrik bozukluk komorbiditesi ile ilişkisi, özellikle çocuk sağlığı ve hastalıkları, çocuk psikiyatri ve çocuk nöroloji disiplinlerinde olmak üzere, en sık araştırılan konular arasında yer almıştır. Ayrıca incelenen tezlerin yaklaşık yarısının uluslararası ve ulusal indeksli hakemli dergilerde yayına dönüştürüldüğü tespit edilmiştir. Sonuç: Bu çalışma, dünya genelinde önemi giderek artan pediatrik başağrılarının psikososyal yönüne ilişkin araştırma eğilimlerini ülkemiz özelinde ortaya koyan ilk kapsamlı bibliyometrik inceleme olarak değerlendirilebilir. Gelecekte farklı veri tabanlarını, bilimsel yayın türlerini ve ek parametreleri kapsayan araştırmaların planlanması, elde edilen sonuçların ve konuyla ilgili literatürün zenginleşmesine katkı sağlayacaktır