Aผลของโครงการ DM Remission ตอระดบนำตาลในเลอดและดชนมวลกายในคนไขเบาหวานชนดท 2 ของโรงพยาบาลบานนาและโรงพยาบาลองครกษ จ.นครนายก Effects of DM Remission Program on Blood Glucose Control and Body Mass Index in Type 2 Diabetes Patients at Banna Community Hospital and Ongkharak Community Hospital, Nakhonnayok Province, Thailand

บทคัดย่อ วัตถุประสงค์: เปรียบเทียบค่า DTX, HbA1c กับ BMI ก่อนและหลังเข้าร่วมโครงการ DM Remission และทดสอบความสัมพันธ์ของ DTX และ HbA1c กับ BMI ของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในโครงการ DM Remission วิธีการศึกษา: การศึกษากึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียวทดสอบก่อน-หลัง กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 จำนวน 352 คน ที่ รพ.บ้านนาและรพ.องครักษ์ (n = 302 และ 50 คน ตามลำดับ) มีการเรียนรู้และฝึกปฏิบัติปรับเปลี่ยนพฤติกรรม 3 ครั้ง คือ ที่ 0, 1 และ 3 เดือน เปรียบเทียบค่า DTX, HbA1c และ BMI ก่อนและหลังโครงการด้วยสถิติ paired t-test และทดสอบความสัมพันธ์ระหว่าง DTX และ HbA1c กับตัวแปรต้นคือ BMI ด้วยการวิเคราะห์ความถดถอยเชิงเส้นตรง ผลการศึกษา: หลังโครงการ ค่า DTX ลดจาก 144.23 เป็น 139.90 มก./ดล (P-value = 0.035) และ HbA1c ลดจาก 8.11% เป็น 7.06% (P-value < 0.001) ส่วนค่า BMI ลดจาก 27.43 เป็น 26.87 mg/m2, P-value < 0.001) เมื่อพิจารณาแยกโรงพยาบาล พบว่าการลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ คือ ที่ รพ.บ้านนามีค่า HbA1c ลดจาก 7.90% เป็น 7.04% (P-value < 0.001) และค่า BMI ลดจาก 27.33 เป็น 26.71 mg/m2 (P-value < 0.001) ส่วน รพ.องครักษ์มีค่า DTX ลดจาก 147.10 เป็น 135.22 mg/dl (P-value = 0.0345) และค่า HbA1c ลดจาก 9.38% เป็น 7.14% (P-value < 0.0014) หลังเสร็จสิ้นโครงการ ค่า BMI สัมพันธ์ทางบวกกับ HbA1c อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r = 0.118, P-value = 0.027) และผลทดสอบความถดถอยพบว่า BMI กับ HbA1c อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเช่นกัน (P-value 0.031) สรุป: โครงการ DM Remission 3 เดือน ช่วยลด HbA1c และ BMI และ HbA1c สัมพันธ์ทางบวกกับ BMI ซึ่งสะท้อนประสิทธิผลของการปรับพฤติกรรมในการควบคุมระดับน้ำตาลและภาวะเมตาบอลิกของผู้ป่วยเบาหวาน คำสำคัญ: เบาหวานชนิดที่ 2; การควบคุมระดับน้ำตาลเลือด: การปรับพฤติกรรม; ภาวะสงบของโรคเบาหวาน; โครงการ DM Remission Objective: To compare DTX, HbA1c แล้ว BMI before and after the DM Remission program and examine the associations of DTX and HbA1 with BMI in type 2 diabetes patients. Methods: This quasi-experimental study use the one-group pretest-posttest design. Participants were 352 type 2 diabetes patients at Banna Hospital and Ongkharak Hospital, Nakhonnayok province, Thailand (n = 302 and 50, respectively) participating in the behavioral modification learning and training with 3 sessions (i.e., at 0, 1 and 3 months). Mean values of DTX, HbA1c and BMI before and after the program were compared using paired t test. Associations of DTX and HbA1c with BMI as the independent variable were tested with linear regression analysis. ผลการศึกษา: After the program, DTX decreased from 144.23 to 139.90 mg/dl (P-value = 0.035) and HbA1c decreased from 8.11% to 7.06% (P-value < 0.001); while BMI decreased from 27.43 to 26.87 mg/m2 (P-value < 0.001). Regarding the two hospitals, significant decreases were found in Banna Hospital for HbA1c (from 7.90% to 7.04%, P-value < 0.001) and BMI (from 27.33 to 26.71 mg/m2, P-value < 0.001), and in Ongkharak Hospital for DTX (from 147.10 to 135.22 mg/dl, P-value = 0.0345) and HbA1c (from 9.38% to 7.14%, P-value < 0.0014). At the end of the program, BMI was significantly positively associated with HbA1c both with correlation (r = 0.118, P-value = 0.027) and linear regression (P-value 0.031). Conclusion: The 3-month DM Remission program decreased HbA1c and BMI. HbA1c was positively associated with BMI indicating the effectiveness of this behavioral modification program to control blood glucose and metabolism of type 2 diabetes patients. Keywords: type 2 diabetes patients; blood glucose control; behavioral modification; diabetes remission; DM remission program