Kırsal Türkiye’deki Aşırı Yaşlanmanın Coğrafi Örüntüsü Kasvetli Demografik Bir Durumu Açığa Çıkarıyor

Türkiye’de nüfus yaşlanması 2000’li yıllardan itibaren hız kazanmış, bu süreç kırsal alanlarda çok daha ileri boyutlara ulaşmıştır. 2024 itibarıyla yaşlı nüfus oranı ülke genelinde %10,6 iken kırsalda %18,2’ye yükselmiştir. Genç nüfusun dışarıya göçü, düşük doğurganlık ve yerinde yaşlanma, kırsal yaşlanmanın mekânsal örüntülerini belirleyen temel dinamiklerdir. Bu çalışma, Kırsal Türkiye’de aşırı yapısal yaşlanmanın mekânsal paternlerini ortaya koymayı amaçlamakta; köy ve mahalle ölçeğinde üretilen yaşlanma haritaları ile doğurganlık, göç, yükselti ve ana morfolojik yapı ilişkilerini analiz etmektedir. Bulgular, Türkiye’deki 39.687 kırsal yerleşmenin %85’inden fazlasının yaşlı, çok yaşlı veya aşırı yaşlı kategorilerinde yer aldığını; tüm kırsal yerleşmelerin %5’inde ise nüfusun en az yarısının 65 yaş ve üzerinden oluştuğunu göstermektedir. Birçok kırsal yerleşmede nüfusun eşzamanlı olarak azalması ve yaşlanması, kırsalın gelecekteki sürdürülebilirliğini tehdit eden ikiz bir demografik sürece işaret etmektedir. Araştırma, kırsal yaşlanmanın mekânsal paternlerini, sosyal politika ve uygulamalarında yararlanılmak üzere bir çerçeve olarak ortaya koymanın yanı sıra bir dizi yeni araştırma sorularının gündeme alınmasını önermektedir.