Kapsayıcı Eğitime İlişkin Ulusal Alanyazında Yürütülen Lisansüstü Tez Çalışmalarının İncelenmesi

Bu çalışmada kapsayıcı eğitime yönelik ulusal alanyazında yürütülmüş yüksek lisans ve doktora tez çalışmalarının incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, lisansüstü tezlerin sistematik bir biçimde incelenmesine olanak sağlayan nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın veri kaynağını ulusal tez merkezi sistemine kayıtlı 70 yüksek lisans ve doktora düzeyinde tez çalışmaları oluşturmaktadır. Çalışmaya dahil edilecek tezler, amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan ölçüt örnekleme kullanılarak belirlenmiştir. Bu doğrultuda eğitim-öğretim konu alanında yürütülme ölçütünü karşılayan tezler çalışma kapsamına dahil edilmiştir. Araştırmanın verileri, araştırma soruları çerçevesinde geliştirilen kapsayıcı eğitime yönelik yüksek lisans ve doktora tez çalışmaları inceleme formu aracılığıyla içerik analizi kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgularda, kapsayıcı eğitim alanında 2023 yılı hem doktora hem de yüksek lisans düzeyindeki kapsayıcı eğitim alanında en çok çalışmanın yürütüldüğü yıl olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre kapsayıcı eğitim alanında lisansüstü tez çalışmaları en fazla sınıf eğitimi (n=15) bölümünde yürütüldüğü belirlenmiştir. İncelenen çalışmalarda, çoğunlukla nitel araştırma yöntemi (n=33) kullanılırken, en az kullanılan yöntemin karma araştırma yöntemi (n=15) olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yüksek lisans ve doktora düzeyindeki tezler çoğunlukla (n=49) öğretmenlerle birlikte yürütülmüştür. Çalışmalarda çoğunlukla kullanılan veri toplama araçlarının görüşme (n=38) ve ölçek (n=24) olduğu tespit edilmiştir. İncelenen tez çalışmalarının büyük bir bölümünde (n=54) kapsayıcı eğitime yönelik mevcut durumun betimlenmesine odaklanıldığı sonucuna ulaşılırken, uygulamaya yönelik etkinliklerin geliştirildiği çalışmaların ise ağırlıklı olarak doktora tezlerinde (n=11) yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışmanın bulgularından hareketle, kapsayıcı eğitim bağlamında bütüncül bir bakış açısı geliştirilmesine olanak sağlayabilmesinden dolayı farklı branşlarda ve farklı paydaşlar dahil edilerek doktora düzeyinde karma araştırma yöntemi kullanılarak araştırmalar yapılması önerilebilir.